Kırmızı Gazete/Mücadele Belleği Dizisi-5
Grevler, İstanbul Paşabahçe’de ve Gebze Çayırova’da 25 ekim ve 10 kasımda başlayarak 59 gün ve 49 gün sürdü.
Kristal-İş ve Hür Cam-İş sendikaları ile işverenler arasında 6 aydır süren TİS pazarlığı sonunda anlaşma olmaması üzerine grev kararı alındı. 1. Ordu Sıkıyönetim Komutanlığı’da grevin başlamaması için baskı yapsa da, bu fiilen kabul edilmedi.
25 ekimde Kristal-İş 2200 işçiyle greve başladı. Fabrikada pencere camı ve telli camlar üretiliyordu. Fabrika müdürü grevin uzaması durumunda bazı bölümlerin kapatılacağını duyurdu. İşçileri 1 Kasım’da işbaşı yapmaya çağırdı. İşveren 700 işçinin işbaşı yapacağını sendikanın bunu engellediğini öne sürmesi üzerine 1. Ordu’ya bağlı askeri kuvvetler fabrika önünde önlem aldılar. Ancak işe sadece 2 işçi başladı.
İşçilerin grev öncesindeki haklarını da vermeyen işveren, aynı zamanda hastalanan işçilere vizite kağıdı verilmesini de engelledi.
Bu arada, 9 Kasım’da 1.400 işçi ile DİSK’e bağlı Hür Cam-İş sendikası da Çayırova fabrikasında greve başladı. İki ayrı sendika ortak bildiri yayınlayarak güç birliği kurduğunu duyurdu. Grevin sürmesinin yabancı sermayeye yarayacağını söyleyen sendikalara, Genel Müdür Şahap Kocatopçu, piyasada cam sıkıntısı olmadığını, yeterli stoklarının bulunduğunu ve gerekirse cam ithaline gidileceğini bildirdi.
11 Aralık’ta bir kamyon şoförü mal yüklemek için fabrikaya geldiği sırada grev gözcülerinin üstüne aracı sürerek, Kadir Peker isimli işçinin ölümüne ve bir işçinin daha ağır yaralanmasına yol açtı.
Gerginlik bunun üzerine arttı, işçilerin ölüm üzerine radikalleşeceğinden korkan 1. Ordu komutanlığının işverene telkinleriyle anlaşma 22 Aralık’ta tamamlandı. Bu anlaşma ile Topkapı fabrikasında alınan grev kararının da uygulanmasına gerek kalmadı.
Grev, iki farklı konfederasyondaki iki ayrı sendikanın ortak greve çıkması açısından oldukça değerli bir anlama bürünmüştür.
İşçi sınıfı tarihinde oldukça önemli olan 1966 grevi, DİSK’in kuruluşuna yol açmıştı. 1992 ve 2000’li yıllarda da değişik şekillerde grevler yaşandı. Ancak 2002 yılında özelleştirme ile Paşabahçe fabrikası tamamen kapatıldı.
