Ekim Devrimi’nin 109. Yılını, savaşın ve geçim derdinin milyonlarca insanın hayatını kuşattığı bir dünyada kutluyoruz. 1917’de egemenlerin imkânsız saydığı şey gerçekleşti; işçiler ve yoksul köylüler toplumun yönetimini üstlendi. Bugün de önümüzde aynı temel soru duruyor: İnsanlığın ortak emeğiyle üretilen zenginliğe ve onun paylaşımına kim karar verecek? Bu soruya verdiğimiz yanıt, neden Türkiye’de ve bütün dünyada sosyalist bir devrime ihtiyaç duyduğumuzu da açıklıyor.
Şubat Devrimi çarlığı devirmişti. Fakat Geçici Hükümet savaşı sürdürdü; emekçilerin barış ve toprak talepleri karşılanmadı. Lenin ve Troçki’nin önderliğindeki Bolşeviklerin gücü, bu çelişkiyi kavrayarak işçi ve asker sovyetlerinin iktidarını savunmalarından kaynaklandı. Eski takvimle 25 Ekim, bugünkü takvimle 7 Kasım 1917’de gerçekleşen devrim, gündelik ihtiyaçların çözümünü iktidarın sınıfsal niteliğine bağladı. Ekim’in bugüne uzanan dersi burada yatıyor. Ekmek isteyenlerin ekmeğin üretimine ve bölüşümüne de hükmedebilmesi gerekir. Bunun için işçi sınıfının bağımsız örgütlenmesi ve siyasi iktidarı hedeflemesi zorunludur.
Barış ve toprak kararnameleriyle açılan yol, üretim üzerinde işçi denetimi ve mülkiyet ilişkilerinin dönüştürülmesiyle ilerledi. Böylece yüzyıllardır başkalarının servetini üreten insanlar, toplumsal düzenin kuruluşunda söz sahibi olabileceklerini gösterdi. Bu girişimin karşısına çıkan güçlükleri biliyoruz. Yine de Ekim’in yarattığı imkân açıktır: Ekonomi, çoğunluğun ihtiyaçları gözetilerek yeniden örgütlenebilir. Bugün bir hastanenin nereye kurulacağına, konutların kimler için yapılacağına, hangi üretimin genişletileceğine karar verme hakkını tartışırken de buna dayanıyoruz. Sözde insanların eşitliğinin çalışma hayatının kapısında sona ermesine razı olmuyoruz.
Bu mirası sahiplenirken tarihin sonraki yenilgilerini de konuşmalıyız. İç savaşın yıkımı ve devrimin uluslararası yalnızlığı bürokratikleşmenin zeminini güçlendirdi; Stalinist yönetim altında işçiler ve kitleler karar organlarından uzaklaştırıldı. Yeni bir sosyalist atılım bu yenilginin nedenleriyle açıkça hesaplaşmayı gerektiriyor. İşçilerin adına karar veren ayrıcalıklı bir yönetim, emekçilerin kendi iktidarının yerini alamaz.
Ekim’in başarısı, örgütlü mücadelenin önemini de gösterdi. Emekçi kitlelerin talepleriyle devrimci bir programın buluşması, aylar süren siyasi deneyim ve tartışmalar içinde gerçekleşti. Buradan bugüne hazır bir reçete çıkaramayız. Ancak işçi sınıfının kendi gücüne güvenmesi, sermaye partilerinden bağımsız davranması ve iktidar sorununu gündemine alması yönündeki ders hâlâ durmaktadır. Devrimi kutlamak, bu deneyimi bugünün fabrikasına, mahallesine ve okuluna taşıyacak örgütlü çalışmanın sorumluluğunu üstlenmektir. Umudun toplumsal bir güce dönüşmesi, böyle bir hazırlıkla mümkündür.
Aradan geçen yüz yılı aşkın zamanda üretim olanakları ve bilimsel bilgi büyük ölçüde gelişti. Buna rağmen insanların ihtiyaçlarının karşılanması, satın alma güçlerine ve yatırımların kârlılığına bağlı tutuluyor. Bir toplumun üretebildikleriyle insanlarına sunduğu hayat arasındaki bu mesafe siyasaldır.
Savaşın ve yıkımın iktisadı
Bugünün dünyasında kaynak kıtlığından söz edenlere silahlanma bütçelerini hatırlatalım. SIPRI’ye göre dünya askerî harcamaları 2025’te 2 trilyon 887 milyar dolara ulaştı; artış üst üste on birinci yılında sürdü. Bu büyüklük, toplumun kaynaklarının hangi önceliklere bağlandığını gösteriyor. Sağlık, eğitim ve barınma için bütçe tartışılırken, savaş hazırlığı kalıcı bir harcama düzenine dönüşüyor. Sermaye devletleri arasındaki pazar ve nüfuz rekabeti, emekçilere hem bütçeden hem hayatlarından ödetiliyor..
Gazze bunun en ağır örneklerinden biri. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’nin 5 Kasım 2026 tarihli raporu, İsrail saldırılarının yerleşim alanlarında can kayıplarına yol açtığını; tedarik kısıtlamalarının su, sanitasyon ve sağlık hizmetlerini tehdit ettiğini bildiriyor. Bir halkın yaşam koşullarının askerî ve diplomatik hesaplara bağlandığı bu düzene karşı Filistin’in özgürlüğünü savunuyoruz. Halkların kurtuluşunu büyük güçlerin nüfuz pazarlıklarına bırakamayız.
Krizin faturası ve sermayenin öncelikleri
İklim krizi, aynı düzenin geleceğimizi nasıl tükettiğini gösteriyor. Dünya Meteoroloji Örgütü’ne göre 2015–2025, kayıtlardaki en sıcak on bir yıl; 2025’in küresel ortalama sıcaklığı, 1850–1900 ortalamasının yaklaşık 1,43 derece üzerinde. Enerji üretiminin ve ulaşımın dönüşümü, şirketlerin yatırım kârlılığına ve devletlerin rekabet hesaplarına bırakıldıkça, toplumun ortak ihtiyacı sürekli pazarlığa açılıyor. Gezegenin geleceğini korumak için üretimin neye, ne kadar ve hangi yöntemlerle yöneleceğine toplumsal olarak karar vermeliyiz. Enerjiyle büyük sanayinin kamusal mülkiyeti, emekçilerin denetimi ve uluslararası planlama bu nedenle sosyalist programın merkezindedir. Dönüşümün bedeli de işçilere işsizlik olarak yüklenemez.
Düzenin sınırlarına çarpan reformlar
Bu sınırları yakın tarihin bir deneyimi de gösterdi. Yunanistan’da kemer sıkmayı bitirme vaadiyle hükümete gelen SYRIZA, 2015’te yeni koşullar içeren üçüncü yardım programını kabul etti. Program, özelleştirmelerle vergi ve emeklilik düzenlemelerini de içeriyordu. Halkın değişim isteği, borç veren kurumların ve finans düzeninin yaptırım gücüne çarptı. Bu örnekten çıkardığımız ders, seçim kazanmanın tek başına sermayenin ekonomik iktidarını ortadan kaldırmadığıdır. Bankalara, mülkiyet düzenine ve dış bağımlılığa dokunmayı baştan reddeden bir sol, vaatlerini gerçekleştirecek araçlardan kendisini de mahrum bırakır. Yunanistan’ın deneyimi, Türkiye için de ciddiye alınması gereken bir uyarıdır.
Savaşla, iklim yıkımıyla ve borç baskısıyla karşı karşıya kalan emekçilere sürekli fedakârlık öğütleniyor. Oysa üretkenlikteki ilerlemenin çalışma süresini kısaltması, bilimsel gelişmelerin ortak refahı büyütmesi mümkündür. Bunun önündeki sınıfsal engeli kaldırmak için yatırım kararlarını toplumun denetimine almalıyız. Sermayenin uluslararası hareket serbestisi karşısında, emekçilerin mücadelesinin de sınırları aşması gerekir. Bir ülkenin işçisini başka bir ülkenin işçisine karşı ucuzluk yarışına zorlayan düzen, ortak bir gelecek kuramaz.
Türkiye için köklü bir kopuş
Türkiye’de bu tartışmanın karşılığı her ay kurulan geçim hesabıdır. 2026’da net asgari ücret 28.075,50 lira. TÜRK-İŞ’in Ekim 2026 araştırmasında bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 49.124,30 lira olarak hesaplanıyor. Demek ki asgari ücret, bu hesabın ancak yaklaşık yüzde 57’sini karşılıyor. Çalışan insanın emeğiyle yaşayamadığı yerde, ekonomik başarının ölçüsünü kim belirliyor? Üretimin sürmesi için işçinin çalışması zorunlu; fakat onun insanca yaşaması, işletmelerin ve ekonomi yönetiminin hesabında ertelenebilir bir talebe dönüşüyor. İşçinin yaşayacağı ücret her defasında “maliyet”, sermayenin kazancı ise ekonominin vazgeçilmez koşulu sayılıyor. Bu hesabı yapanların iktidarına dokunmadan hesabı emekçiler lehine kalıcı olarak değiştiremeyiz.
Üstelik emekçinin ödediği bedel geçim sıkıntısıyla sınırlı kalmıyor. İSİG Meclisi, 2026’nın ilk dokuz ayında en az 1.736 emekçinin iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiğini bildiriyor. En az 66’sı çocuk. Bu insanların her birinin adı, ailesi ve yarım kalmış bir hayatı var. İş güvenliğini üretim hızının ve maliyet hesabının baskısından kurtarmak gerekir. İşçiler, tehlikeli işi durdurabilecek ve üretim koşullarını denetleyebilecek gerçek bir güce sahip olmalıdır. Çocukların geçim için çalışmaya sürüklenmesini önlemek de ailelerin gelir güvencesini, parasız eğitimi ve kamusal sosyal hizmetleri birlikte gerektirir. Hayatı korumak üretimin yönetimine ilişkin bir sorundur.
Gelirin bölüşümü de aynı uçurumu ortaya koyuyor. TÜİK’in 2024 gelirlerini esas alan 2025 araştırmasında, en yüksek gelirli yüzde 20 toplam gelirin yüzde 48’ini alırken, en düşük gelirli yüzde 20’ye yüzde 6,4 düşüyor. Vergi ve sosyal harcama politikaları bu eşitsizliği azaltabilir; bunun için mücadele edilmelidir. Fakat gelir yaratma ve dağıtma mekanizmalarını belirleyen mülkiyet düzeni yerinde durdukça, daha adil bir bölüşüm sürekli sermayenin direnciyle karşılaşacaktır. Bölüşüm mücadelesini üretim üzerindeki iktidar sorununa bağlama gereği buradan doğuyor.
Saray rejiminin siyasetini, büyük sermayenin ihtiyaçlarından ve dünyadaki güç mücadelelerinden kopararak açıklayamayız. Dünyadaki sermaye rekabetiyle Türkiye’de emekçilere dayatılan disiplin, aynı sınıfsal ilişkinin farklı görünümleridir. Rejimin baskılarına karşı demokratik hakları savunmak, işçinin işyerindeki söz hakkını savunmakla birleşmelidir. Hükümet değişikliği için mücadele ederken, büyük sermayenin yatırım, istihdam ve kredi üzerindeki egemenliğine dokunmayı sürekli erteleyen bir programın sınırlarını da görmek gerekiyor. İktidarın kimde olduğu kadar, hangi sınıfın çıkarları için kullanıldığı da belirleyicidir.
Elbette ücret artışı, sendikal haklar ve daha güçlü iş güvenliği denetimi için bugün mücadele edeceğiz. Her kazanım insanların hayatında somut bir fark yaratır. Fakat sermaye, mülkiyetinden gelen gücü koruduğu sürece kazanımları fiyatlarla, işten çıkarmalarla veya yatırım kararlarıyla aşındırma imkânını da korur. Sosyalist devrimin gerekliliğini buradan çıkarıyoruz: Sömürüyü sürekli yeniden üreten ilişkileri ortadan kaldırmak, üretim araçları üzerindeki sermaye egemenliğini sona erdirmeyi ve siyasi iktidarı emekçi çoğunluğa geçirmeyi gerektirir. Günlük mücadeleler bu hedefle birleştiğinde, daha ileri bir toplumsal dönüşümün örgütünü ve bilincini de yaratabilir. Ekim’in deneyimi bugünkü mücadeleye tam da bu nedenle aittir.
Ekim mirasını geleceğe taşımak
Nasıl bir sosyalist devrimden söz ediyoruz? Bankaların, enerji sisteminin ve büyük işletmelerin toplumsal mülkiyete geçtiği; üretimin ve bütçenin emekçilerin seçtiği organlarca denetlendiği bir dönüşümden. Temsilcilerin geri çağrılması ve yönetici ayrıcalıklarının kaldırılması, kurulacak işçi iktidarının somut güvenceleri olmalıdır. Buna özgür sendikaları, siyasi tartışma hakkını ve işçi meclislerinin gerçek karar yetkisini ekliyoruz. Kamulaştırılan bir işletmenin yönetimi de çalışanlara ve topluma hesap vermelidir. Böylece demokratik planlama, hangi ihtiyacın önce karşılanacağını herkesin tartışabildiği, kararların sonuçlarının açıkça denetlendiği bir süreç olabilir.
Bu program, kadınların özgürlüğünü ve ezilen halkların eşitliğini kuruluşunun içine yerleştirmelidir. Ücretsiz kreşler ve bakım hizmetleri, kadınların hem çalışma hayatına hem de yönetime katılabilmesinin maddi koşullarını genişletir. Türkiye’de Kürt halkının eşitlik ve kendi kaderini belirleme hakkını savunmak, emekçilerin gönüllü birliğini kurmanın gereğidir. Göçmen işçileri düşmanlaştıran siyasete karşı eşit haklarda ısrar etmeliyiz. İşçileri birbirine karşı rekabete sürükleyen ayrımları aşmak, sınıfın ortak gücünü büyütür. Sosyalist demokrasi, farklılıkların özgürce yaşayabildiği toplumsal eşitlik üzerinde yükselecektir.
Dünya devrimi perspektifinin maddi temeli de burada. Üretim zincirleri, finans ve iklim ülkeleri birbirine bağlıyor. Bir ülkede başlayan sosyalist dönüşüm, dış baskılara karşı dayanışmaya ve başka ülkelerin emekçilerinin ilerleyişine ihtiyaç duyacaktır. Uluslararası işbirliği sayesinde bilgi, teknoloji ve kaynaklar ortak ihtiyaçlara yöneltilebilir. Bu yüzden Türkiye’deki bir işçinin geleceğini başka ülkelerdeki sınıf kardeşlerinin yenilgisi üzerine kuramayız. Ekim’in enternasyonalizmini yaşatmak, savaş ve rekabet karşısında ortak bir kurtuluş programı oluşturmaktır.
Krizler böyle bir geleceği kendiliğinden getirmez. Örgütsüz öfke, milliyetçiliğin ve otoriterliğin malzemesi de olabilir. Devrimci bir işçi partisinin ve enternasyonalin inşası bu yüzden ertelenemez. Fabrikada, işyerinde ve mahallede yan yana gelen emekçiler, kendi hayatlarına hükmetmeyi bugünden öğreniyor. Ekim’in 109. Yılında kutladığımız tam da bu tarih yapma gücüdür. Tarihi değiştiren işçileri, kadınları ve yoksulları, başladıkları kurtuluş mücadelesini ileri taşıma kararlılığıyla selamlıyoruz. İnsanlığın emeğini ve geleceğini sermayenin egemenliğinden kurtaracak dünya sosyalist devrimini örgütlemek, çağımızın önünde duran görevidir.
Yaşasın Ekim Devrimi! Yaşasın dünya sosyalist devrimi!
